Truyền thông sức khỏe
Virus nipah và những điều cần biết
VIRUS NIPAH VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT
Gần đây, theo Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến 27/01/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ nhiễm virus Nipah, trong đó có 02 ca được xét nghiệm khẳng định tại bang Tây Bengal. Thông tin này khiến nhiều người lo ngại về nguy cơ xuất hiện một dịch bệnh nguy hiểm mới.
Tuy nhiên, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định rằng nguy cơ bùng phát dịch Nipah trên diện rộng tại khu vực Đông Nam Á hiện nay là thấp, nhưng việc hiểu đúng về bệnh vẫn rất cần thiết để chủ động phòng ngừa.
Virus Nipah là gì?
Virus Nipah (NiV) thuộc họ Paramyxoviridae, chi Henipavirus, được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia và Singapore. Một số đợt bùng phát đã được ghi nhận tại Bangladesh và Ấn Độ trong những năm qua.
Đây là một loại virus có thể gây bệnh nặng ở người, đặc biệt là viêm não và suy hô hấp cấp.
Nipah lây truyền như thế nào?
Virus Nipah có thể lây qua các con đường:
- Từ động vật sang người: chủ yếu từ dơi ăn quả hoặc lợn
- Qua thực phẩm nhiễm bẩn: trái cây bị dơi ăn dở hoặc nước ép nhiễm nước bọt/nước tiểu của dơi
- Từ người sang người: khi tiếp xúc gần với dịch tiết của người bệnh
Dấu hiệu và triệu chứng
Thời gian ủ bệnh thường từ 4–14 ngày, đôi khi kéo dài hơn.
Người nhiễm Nipah có thể có các biểu hiện:
- Sốt, đau đầu, mệt mỏi
- Ho, khó thở, viêm phổi
- Nặng hơn có thể gây viêm não, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê
Bệnh có thể diễn tiến nhanh và nguy hiểm.
Có thuốc điều trị hoặc vaccine chưa?
Hiện nay, chưa có thuốc hoặc vaccine đặc hiệu cho virus Nipah. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ và kiểm soát biến chứng.
Người dân cần làm gì để phòng bệnh?
WHO khuyến cáo các biện pháp phòng ngừa quan trọng:
Giảm nguy cơ lây từ dơi
- Không ăn trái cây bị dơi cắn hoặc rơi dưới gốc cây
- Rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn
- Tránh sử dụng nước ép trái cây tươi không đảm bảo vệ sinh
Giảm nguy cơ lây từ động vật
- Hạn chế tiếp xúc với động vật có dấu hiệu bệnh
- Đeo găng tay khi xử lý động vật nghi nhiễm
Giảm nguy cơ lây từ người sang người
- Rửa tay thường xuyên
- Đeo khẩu trang và bảo hộ khi chăm sóc người bệnh
- Tránh tiếp xúc với máu hoặc dịch có máu của người nhiễm, tránh tiếp xúc gần với trường hợp nghi nhiễm
- Đến cơ sở y tế nếu có triệu chứng nghi ngờ sau khi đi từ vùng nguy cơ
Kết luận
Virus Nipah là bệnh truyền nhiễm hiếm gặp nhưng nguy hiểm. Hiện nay nguy cơ bùng phát lớn được WHO đánh giá thấp, tuy nhiên việc nâng cao nhận thức và thực hành phòng bệnh là rất quan trọng để bảo vệ cộng đồng.
Hình 1. Thông tin về dịch bệnh do virus Nipah
Tài liệu tham khảo
- 1. CV 545/BYT ngày 27/01/2026
- 2. WHO Regional Office for South-East Asia, “Technical Brief: Enhancing readiness for a Nipah virus event in countries not reporting a Nipah virus event”, Interim Document, T2/2024.
- 3. HCDC: Thông tin về dịch bệnh do virus Nipah. https://hcdc.vn/thong-tin-ve-dich-benh-do-vi-rut-nipah-INqEkX.html
ThS. Nguyễn Thị Ái Thuận
ThS. Trần Thị Thu Vân
